Hoe het is om iemand met vergevorderde dementie te zijn
In de periode 2017-2021 vond het onderzoek Dementie van binnenuit plaats. In dit onderzoek samen met VVT-organisatie Zorgbalans stond de vraag centraal hoe het is om iemand te zijn met vergevorderde dementie en afhankelijk van zorg in een intramurale zorginstelling. Via een vorm van shadowing (spectacting) werden enkele mensen met vergevorderde dementie gevolgd. Aan de hand van de observaties die dat opleverde, aangevuld met twee kleine deelonderzoeken naar professionals en trainingsacteurs, werd gezocht naar nieuwe taal en begrippen om het binnenperspectief van mensen met vergevorderde dementie beter te begrijpen.
We vonden een 7-tal deelantwoorden op de vraag hoe het is om iemand met vergevorderde dementie te zijn:

In haar voorwoord in het boek dat we over de bevindingen van dit onderzoek publiceerden (zie hieronder), schrijft Anne-Mei The:
‘Dementie van binnenuit is het zoveelste boek over leven, kwaliteit van leven, in het verpleeghuis. Met dit verschil: het boek is geschreven vanuit het perspectief van de bewoners zelf. Helemaal in lijn met de Nothing About Us Without Us-beweging, die zich uitbreidt naar dementie. De schrijvers kruipen als het ware in de huid van de verpleeghuisbewoners met inzet van creatieve manieren, zoals de kennis en ervaringen van acteurs. Zo geven ze mensen die moeilijk hun ervaringen kunnen verwoorden toch een stem. En dat levert waardevolle inzichten op’.
Ter promotie van de campagne ‘Oog voor dementie’ (zie hieronder) werd door Marlette van den Bergh een korte film gemaakt met de toen 92-jarige actrice Coby Timp, te zien op YouTube. De film won de Gouden Reiger voor beste opdrachtfilm.

In de campagne ‘Oog voor Dementie’ hielden Zorgbalans en Stichting Presentie een pleidooi voor meer relationeel zorg verlenen aan mensen met dementie. Radiopresentator Frank van der Lende, wiens vader jong aan dementie overleed, was de ambassadeur van deze campagne. Bij de campagne hoorde de website Oog voor Dementie die veel informatie vanuit het onderzoek geeft. Zie vooral de volgende deelpagina’s:
- Van dichtbij zie je meer | Oog voor Dementie
- Praktijkroute: voor de keien in de zorg | Oog voor Dementie
- 3 Vragen over dementie aan… | Oog voor Dementie
Het onderzoek leverde diverse opbrengsten op:
- Het boek Dementie van binnenuit. Een zoektocht naar hoe het is om iemand met vergevorderde dementie te zijn, geschreven door Judith Leest, Guus Timmerman, Marije van der Linde, Yvon van Noort & Marjanneke Ouwerkerk en uitgegeven door Lannoo Campus in 2021 (2e druk: mei 2023). Zie ook de website van de uitgever.
- Een bij het boek behorende module Dementie van binnenuit met oefeningen, tips en handvatten voor de praktijk. Klik hier voor meer info op deze website.
- Een door Judith Leest en Guus Timmerman geschreven wetenschappelijk artikel over wat trainingsacteurs kunnen vertellen over hoe het is om iemand met vergevorderde dementie te zijn, is verschenen in Gerontology and Geriatric Medicine, 8, 1-6, juni 2022 (open access).
- Vakpublicatie: ‘Glimp van een andere wereld: Trainingsacteurs over hun ervaringen als mensen met dementie’, in: Denkbeeld: Tijdschrift voor Psychogeriatrie, 31(4), 8-11, augustus 2019 (te downloaden).
- Vakpublicatie: ‘Samen jezelf zijn: Het belang van relationeel ‘grenswerk’ in levens met vergevorderde dementie’, in Waardenwerk (Tijdschrift voor Humanistiek), 22(84), 42-52, mei 2021. Artikel is voor € 3,90 te koop (gratis voor abonnees).
- Blogbundel Zal ik een liedje? Een zoektocht naar hoe het is om iemand met vergevorderde dementie te zijn (2019), uitgegeven door Zorgbalans en Stichting Presentie. Gratis op te vragen in de webshop.
- Een bij de blogbundel Zal ik een liedje? behorend beeldinterview met Wilco Versteeg over dementie, zijn vader en fotografie.
- Een artikel op website Zorg+Welzijn: Vergevorderde dementie, hoe is het om daarmee te leven?
- In voorbereiding is een wetenschappelijke publicatie over de bevindingen van het onderzoek (beoogd tijdschrift: Dementia).
Meer (wetenschappelijke) achtergronden bij het boek, het onderliggend onderzoek en de methodologie zijn hier te vinden.
Meer bewezen concepten en oplossingen
Alle concepten en oplossingen
Sociale professionals als verstandige duikelaars: onderzoek naar leefwereldteams
In twee wijken van een grote gemeente mochten we 2 jaar meelopen met een team van wijkprofessionals.
Lees verder
Praktische wijsheid aan het sterfbed van de eigen patiënt
Naar aanleiding van de onvrede onder veel huisartsen over de manier waarop er over de ‘casus Tuitjenhorn’ (2013) werd geoordeeld, deden Guus Timmerman en Andries Baart van de Stichting Presentie onderzoek naar de huisarts aan het ziek- en sterfbed van de eigen patiënt.
Lees verder
Als overleven je leven is… En hoe je als professional dan van betekenis kunt zijn
Als overleven je leven is… En hoe je als professional dan van betekenis kunt zijn. Daarover ging onze studiebijeenkomst op 17 november 2023.
Lees verder