Het aanbod van Stichting Presentie loopt van een (korte) kennismaking met presentie via een workshop of lezing tot en met meerjarige trajecten, en alles daartussen. Hieronder vind je een overzicht van de mogelijkheden.
Van small tot large, altijd op maat
Small: eerste kennismaking met presentie
- Onze kennisbank biedt meer dan honderd artikelen over presentie, die grotendeels gratis te downloaden zijn.
- Een korte omschrijving van presentie vind je in onze introductietekst.
- Het toegankelijk geschreven Praktijkboek Presentie, voor professionals in het veld en voor studenten, kun je hier inzien.
- Bekijk het webinar.
Medium: verdere kennismaking met presentie
In bijeenkomsten van maximaal één dagdeel bieden we verschillende mogelijkheden om presentie beter te leren kennen. Ze worden op locatie (in-company) uitgevoerd. Ook online is er veel mogelijk.
- Lezingen, aan te vragen via het aanvraagformulier, waarin je ook het gewenste onderwerp, de doelstelling en dergelijke kunt aangeven.
- Een presentatie of 'proeverij' waarin we presentie 'in den brede' toelichten aan de hand van enkele thema's en praktijkvoorbeelden.
- Inleidende workshops op maat. Denk bijvoorbeeld aan een themabijeenkomst waarin we één specifiek (actueel) presentiethema toelichten en concreet maken aan de hand van de eigen praktijk van de deelnemers.
- Casuïstiekbespreking, waarbij één casus uit het eigen werk wordt uitgediept door onderzoekend en vertragend uitvragen. Zo proeven deelnemers wat presentie inhoudelijk kan betekenen en hoe 'leren van de praktijk' eruit kan zien.
- Open reflectiesessies: deelnemers dragen hun eigen onderwerp, thema of vraag aan en diepen dat uit aan de hand van het presentiegedachtegoed.
- Kwaliteitsberaad: een reflectiesessie met het Zorgethisch Kwaliteitsmodel (ZEM), waarin we zoeken naar de kwaliteit van de geboden zorg en hulp in de eigen praktijk van een organisatie of groep professionals.
Large: leer- en ontwikkeltrajecten
Naast de cursussen op open inschrijving bieden we langere in-company leer- en ontwikkeltrajecten. Die kunnen bestaan uit de volgende onderdelen:
- Interne leertrajecten, met een mix van bijvoorbeeld basismodules, ontwikkeltrajecten voor specifieke groepen binnen de organisatie, leersessies over kwaliteit en verschillende soorten reflectiesessies. Ook een training in presentie-casuïstiekbespreking (Case Based Learning) is mogelijk.
- Een opleiding ('train-de-trainer') voor interne leerbegeleiders, eventueel met kwalificatietraject.
- Lessons learned: samen een leertraject presentie aangaan brengt vaak allerlei kwesties en interessante casuïstiek naar boven. Het kan de moeite waard zijn om die leerervaringen te verzamelen. Ze helpen bij het uit- en overdragen van opgedane kennis binnen (en buiten) de organisatie.
- Duurzaam onderhoud: door personeelsverloop en andere oorzaken kan het presentiegedachtegoed wat wegzakken binnen de organisatie. Daarom bieden we terugkom- of opfrisdagen voor opgeleiden of nieuwkomers. Ook een onderhoudscontract behoort tot de mogelijkheden.
- Onderzoek: we doen ook academisch en meerjarig of kortdurend opdrachtonderzoek. We geven vorm aan (narratieve) verantwoording of doen praktisch onderzoek naar werkzame casuïstiek. Er is veel mogelijk. Lees meer over ons wetenschappelijk onderzoek.
Training Case Based Learning
Interne leerbegeleiders en mensen die minstens een basismodule presentie hebben gevolgd, kunnen worden getraind in Case Based Learning (kortweg 'CBL'). Dit is een vorm van samen met collega's leren over de praktijk van je vak, met gebruik van de inzichten uit de presentietheorie. De nadruk ligt op het gezamenlijk leren van een casus en minder op het oplossen van een probleem, al kan dat wel de uitkomst van het gesprek zijn. Tijdens de bijeenkomsten worden praktijksituaties nauwkeurig, traag en met veel details onderzocht ('hoe ging het precies?'). Daarbij is er uitdrukkelijk aandacht voor het cliëntperspectief en worden ook het perspectief van de professional en dat van andere betrokkenen uitgediept. Juist die traagheid en het oog voor details werken verdiepend, omdat nieuwe informatie, perspectieven en inzichten naar boven kunnen komen.
Kwalificatie van interne trainers ('leerbegeleiders')
In veel langdurige projecten leiden we interne trainers, oftewel leerbegeleiders, op. Dit zijn mensen binnen de organisatie die na afloop van het project de eigen (nieuwe) medewerkers zelf kunnen scholen in presentie. Ze houden leerprocessen op gang en onderhouden het werken volgens de presentiebenadering.
Leerbegeleiders volgen altijd Basismodule 1 en 2, vaak toegespitst op de eigen organisatie en werksoort. Daarna kunnen ze zich kwalificeren voor het presentienetwerk door een schriftelijke toets af te leggen. Het netwerk is een actieve leergemeenschap binnen Stichting Presentie, waarin netwerkleden door uitwisseling van ervaringen en reflecties samen werken aan hun eigen 'voeding' en aan de verdere ontwikkeling van de presentiebenadering.
Bekijk enkele voorbeelden van zulke trajecten.
Kenmerken van presentieprojecten
Onze ervaring leert dat presentieprojecten op een specifieke manier ingericht moeten worden. Kenmerken van onze projecten zijn onder andere:
- Een zekere traagheid: presentie leer je niet zomaar even aan met een cursusje. Het vraagt een langer durend veranderingsproces bij werkers én bij management, en dus geduld, maar ook letterlijk tijd.
- Omgaan met onzekerheid: we reiken vooraf geen kant-en-klare uitvoeringsmethodiek aan die wordt uitgerold. Werkers en organisatie leren de ruimte te nemen om vanuit hun eigen praktijken te zien wat gedaan kan worden en hoe. Dat gaat vaak gepaard met een paradox: je neemt pas die tijd als je presentie begrijpt en de moeite waard vindt, maar je begrijpt en waardeert presentie pas als je de tijd neemt om je erin te verdiepen.
- Wederkerigheid: presentie wordt niet als kant-en-klaar product aangeboden, maar krijgt al lerend in en met de projectorganisatie vorm. Elk project levert nieuwe inzichten op. De (leer)opbrengsten van het ene project benutten we voor andere praktijken, en zo draagt elk project bij aan de verdere ontwikkeling van presentie.
- Aansluiting: om presentie goed op haar plek te brengen, hebben de presentiebegeleiders ruimte nodig om aansluiting te vinden bij de betreffende praktijk. Goede ingangen vinden is essentieel om een project kansrijk te maken. De begeleiders zoeken naar andere wezenskenmerken dan doorgaans uit jaarverslagen en beleidsnotities naar voren komen, bijvoorbeeld naar krachtige, gemotiveerde of misschien wel verborgen dragers in de organisatie zelf. Dat zoeken kost tijd en vraagt een ander voorbereidingsproces dan men gewend is.
Voorbeelden
Maatschappelijke opvang
Bij een instelling voor maatschappelijke opvang geven we zo'n 80 tot 90 generalistische hulpverleners een basisleerprogramma in presentie. Ook leiden we interne leerbegeleiders op, die de kennis en de leerprocessen daarna binnen de organisatie kunnen bestendigen.
Jeugdzorg
In een grote organisatie voor jeugdzorg doen we een langdurig leertraject. Er vindt kennisoverdracht plaats over presentie en vakmanschap. In vervolg daarop organiseren we casuïstiekbesprekingen op maat, bijvoorbeeld als een casus vastloopt omdat er tegenstrijdige perspectieven zijn binnen de ketenpartners. In deze organisatie worden ook interne leerbegeleiders opgeleid, om de beoogde presentiepraktijk duurzaam te ondersteunen. Met behandelaars, beleidsmedewerkers en directie zijn er onder meer reflectiesessies over waar de organisatie voor wil staan, en over hoe je kwaliteitssystemen zo inricht dat vakmanschap en goede zorg daarin een plek krijgen.
VG-zorg
Een organisatie die zorg biedt aan mensen met een verstandelijke beperking vroeg ons om met haar professionals aan de slag te gaan. Op 12 woonlocaties organiseren we leerprocessen. Daarbij staan vragen centraal als: hoe houden we onze inspiratie en ons vakmanschap op peil? Wanneer en hoe ga ik het gesprek aan met de ouders van onze cliënten? Hoe kunnen we nog beter aansluiten bij de bewoners en werken vanuit de menselijke maat? Hoe kunnen we als medewerkers goed onderling over ons werk praten, en handelen vanuit reflectie in plaats van vanuit protocollen of regeltjes? In elk woonhuis is een leertraject op maat gemaakt, afgestemd op de vragen die daar leven.
GGZ
Voor een achter-de-voordeurteam organiseren we een introductie in presentie. In zes dagen nemen we de medewerkers mee in de basisbegrippen van de theorie, en verbinden die met voorbeelden en worstelingen uit hun eigen werkpraktijk.
Ouderen- en verpleeghuiszorg
Al jaren zijn we actief in een grote organisatie voor ouderen- en verpleeghuiszorg. Per team ontwerpen we leertrajecten op maat, zowel in de intramurale zorg als in de thuiszorg. We doen casusbesprekingen en casusanalyses bij ingewikkelde situaties. Met de beleidsafdeling denken we mee over kwaliteit en verantwoording. Ons zorgethisch kwaliteitsmodel helpt daarbij om steeds vanuit meerdere perspectieven te kijken, met als centraal perspectief dat van cliënten. En we zoeken samen naar andere vormen van (narratief) verantwoorden. Ook deden we kwalitatief onderzoek naar het binnenperspectief van mensen met vergevorderde dementie ('Dementie van binnenuit').
In de wijk
Na de gemeentelijke decentralisaties begeleidden we een meerjarig leerteam in twee wijken in een grote stad. In het leerteam zaten professionals van de buurtteams, het (voormalig) opbouwwerk en buurtpastores uit de wijk. In zeswekelijkse reflectiesessies was ruimte voor zelf ingebrachte casuïstiek, die we op noemer brachten met begrippen en theorie uit de presentie. Zo zocht de leergroep continu naar nog betere aansluiting bij de leefwereld van 'hun' bewoners in de wijk, en naar het type professionaliteit dat daarbij paste.
In een andere regio ontwikkelt Stichting Presentie een leertraject op maat voor alle professionals in de wijkgerichte jeugdteams. Het zorgethisch kwaliteitsmodel is hier de helpende onderlegger.
Testimonials
'Een andere kijk die je doet zakken onder de wereld van afspraken, structuren, gewoontes, routine en verantwoording. Het is een frisse wind voor ons.'
'Er is een extra zintuig aangewakkerd, lijkt het wel.'
'Stichting Presentie trekt een eigen en helder spoor in het kwaliteitslandschap, en dat spreekt ons aan.'
Opdrachtgevers
Hieronder zie je een aantal organisaties waarmee we samenwerken of in het verleden hebben samengewerkt.
- Spirit: specialistische jeugdzorg (Amsterdam)
- Zorgbalans: thuiszorg, langdurige verpleegzorg, revalidatie en zorg bij dementie (regio Kennemerland)
- ZZG Zorggroep: wonen met zorg en wijkverpleging (regio Nijmegen)
- Esdégé-Reigersdaal: ondersteuning van mensen met een handicap (regio Noord-Holland Noord)
- De Zeeg: woonzorgcentrum voor mensen met een verstandelijke beperking (regio Arnhem)
- Zorgwiel: zorg voor mensen met een beperking (Oost-Nederland)
- Norschoten: ouderenzorg, revalidatie en dagbehandeling (Barneveld)
- Hilverzorg: thuiszorg en wonen met zorg (Hilversum)
- Cordaan: verpleging, verzorging en begeleiding ((regio) Amsterdam)
- LE Visserhuis: ouderenzorg (Den Haag)
- Perspektief: ondersteuning van mensen die dakloos zijn, vrouwen- en mannenopvang, begeleiding van mensen met psychische problemen (Delft)
- Gevangenenzorg Nederland
- Nico Adriaans Stichting Rotterdam
- Stichting Corridor
- Zuidwester Rotterdam
- Prisma
- Ons Tweede Thuis
- Surplus
- Parnassia
- Haga Ziekenhuis
- Sociaal Collectief Friesland
- Jeugdteams Zuid-Holland Zuid
- Espria
- Evean
- Icare
- Nu Niet Zwanger: een landelijk programma van GGD GHOR Nederland
- Professionals in NAH
- Meester Geertshuis Deventer
- Handjehelpen: vrijwilligerswerk voor kinderen en mensen met een beperking (17 gemeenten in de provincie Utrecht en in het Noord-Hollandse Weesp)
- Samenhuis Rotterdam
- Mondiaal Centrum Breda
- Jessehof Delft
- Oase Oosterbeek
- Diverse voorzieningen voor dak- en thuislozen en buurtpastoraat in het verband van het Fonds Franciscus (onderdeel van Kansfonds)