De ZorgleestIn 2010 is een prachtig initiatief opgericht: de Wikistad. Pieter Hilhorst en Jos van der Lans lanceerden een gedroomde stad waar mensen, in plaats van systemen, de problemen aanpakken en oplossen. Intussen zijn er in Wikistad ‘broedplaatsen van sociale veerkracht’ waar vrouwen elkaar helpen; ‘bondgenoten in de buurt’ stimuleren burgers om overlast gevende medeburgers aan te spreken; en op het virtuele ‘Plein’ worden nieuwe initiatieven gedropt (www.wikistad.nl).

Nieuwe presentiepublicatie van Andries Baart & Christa Carbo

Verkrijgbaar vanaf 28 maart 2013

Een kind met een zeer beentje, een verslaafde man met zijn hond, een demente dame die niet wil eten en een zwerfjongen die zijn baan opgeeft: het zijn de hoofdpersonen die in de nieuwste presentiepublicatie haarfijn laten zien wat er schuurt in de zorg. Of ze nu een zonderlinge dakloze zijn of een gemiddelde burger die de spoedeisende eerste hulp bezoekt, ze hebben gemeen dat ze te maken krijgen met ‘de zorgval’. Een beeld voor de zorg van vandaag die vastloopt in zijn eigen logica, die mensen niet verder helpt maar vaak (onbedoeld) meer leed toebrengt.

‘De Zorgval’ is een omkeerboek met twee ingangen: wie het aan de ene kant opent, komt uit bij een tiental journalistiek geschreven verhalen door Christa Carbo. Aan de hand van portretten uit de zorgpraktijk schetst ze voorbeelden van goede zorg, of juist illustraties van hoe het niet moet. Wie het boek omdraait en dan opent, komt uit bij een wetenschappelijk essay van Andries Baart. Hij biedt een kritiek op het eenzijdige vertoog van zelfregie en empowerment in het moderne zorg- en welzijnsbeleid, gevolgd door een pleidooi voor erkenning van de evidente kwetsbaarheid van mensen. Daarnaast werkt hij het idee van de zorgval uit: de hedendaagse zorg bestendigt problemen of helpt mensen (onbedoeld) van de regen in de drup. Vanuit deze kritische beschouwing keert Baart terug naar het hart van de zorg: relationaliteit. Al bij al is het essay een pleidooi om de zogeheten ‘presentiebenadering’ in te zetten om de zorg te behoeden voor haar eigen val, een val die zorgbehoeftigen maar al te gemakkelijk meesleurt en tekort doet – de zorgval.

Op het Transitieseminar in november 2011 werd het boek "Buigzame zorg in een onbuigzame wereld. Presentie als transitiekracht" gepresenteerd.
De flaptekst van het boek luidt:
‘De zorg in Nederland verkeert in zwaar weer: ze dreigt onbetaalbaar te worden, er is te weinig personeel, er is sprake van enorme bureaucratie met een sterke nadruk op verantwoording en controle, en de opvattingen over mogelijke bijstellingen van het stelsel lopen sterk uiteen.
Het moet anders en kan anders: terug naar de kern van de zorg. Presentie streeft ernaar dat de mens die op zorg is aangewezen en de zorgrelatie waarbinnen deze zorg tot stand moet komen, weer centraal komen te staan. Door nauwkeurig af te stemmen op en met aandacht en trouw aan te sluiten bij de cliënt en diens leefwereld kan, zo bewijst de presentie, mismatch worden voorkomen, kunnen medewerkers (opnieuw) vanuit hun kracht en passie voor het vak gaan werken en verbetert de kwaliteit van zorg ingrijpend. De strategie tot een presentie-transitie bestaat bovendien niet in het implementeren van een uitgewerkte blauwdruk – en al helemaal niet door topmanagers of van buiten en boven aangetrokken consultants en veranderkundigen – maar in het in transitie brengen van werkers én leidinggevenden, hun werkwijze en de werkorganisatie door middel van leerprocessen.
Dit boek is de neerslag van het transitieproject Presentie: radicale aansluiting van 0 – 100, dat prachtige praktijken heeft opgeleverd, en waardevolle inzichten in de leerprocessen die voor een presentietransitie nodig zijn. De lezer wordt een sprekend, leerzaam en aanstekelijk voorbeeld geboden van de weg die gegaan kan worden en de resultaten die verwacht mogen worden bij transities naar presentie.’
Deze studie geeft volop aanleiding tot verdere ontwikkeling en doordenking van de bijdrage die presentie aan betere zorg kan leveren. Daaraan willen we graag, samen met mensen uit de praktijk, verder werken. Een van de initiatieven die wij in dit verband nemen is de bijeenkomst die zal plaatsvinden op 17 februari als vervolg op het Transitieseminar. Diegenen die zich hiervoor opgegeven hebben krijgen binnenkort bericht. Bent u ook geïnteresseerd en bent u daadwerkelijk betrokken bij het doorvoeren van presentie in praktijken, al dan niet in de vorm van transities? Neem dan contact met ons op zodat wij u nader kunnen informeren over bedoeling en programma.
Het boek ‘Buigzame zorg in een onbuigzame wereld’ is verkrijgbaar in de boekhandel (prijs: € 29,95).

In een filmpje van 10 minuten vertelt Andries Baart in een notendop waar het om draait bij presentie. Het filmpje is geplaatst op de website klik hier om het filmpje te bekijken.